Chế biến các vị thuốc cổ truyền từ ba đậu và ba kích

Ba đậu

Là hạt quả cây ba đậu Croton tiglium họ thầu dầu Euphor- biaceae

  1. Nhân ba đậu.

Đập bỏ vỏ cứng bên ngoài. Sàng lấy nhân. Phơi sấy khô. Xát bỏ vỏ mỏng ngoài nhân

  1. Ba đậu sương.
    • Ép lạnh: Lấy nhân ba đậu (sau khi bỏ vỏ) hoặc hạt ba đậu, sau khi sao nứt vỏ; xát bỏ vỏ ngoài. Nghiền mịn, lây giây bản gói kỹ hoặc lấy vải gai gói lại để thấm dầu ép dầu. Thay giấy gói, tiếp tục ép dầu. Bã nghiền nhỏ và rây.
    • Ép nóng. Đem ba đậu nhân, nghiền mịn, gói giấy bản để thấm dầu. Phơi gói ra nắng hoặc sấy trên,lò cho nóng. Ep bỏ dầu, tới khi bã còn khoảng 10%. Bã nghiền nhỏ và rây
    • Chứng rồi ép: Sau khi làm sạch vỏ hạt. Nhân gói vào giấy bản. Chứng các gói giấy cho nóng lên, ép nóng lấy dầu – bã nghiền nhỏ và rây.
    • Sau khi ép dầu bã còn lại đem sao: Bã ba đậu đem sao vàng gọi là ba đậu sương; còn sao đen gọi là hắc ba đậu
Cây ba đậu
Cây bả đậu

* Công dụng: Hạt và dầu ba đậu đều là thuốc độc bảng A. Tây y dùng dầu ba đậu làm thuốc táy mạnh, thuốc trị tê thấp, viêm phổi, đau ruột. Đông y dùng ba đậu để tả hàn tích, trục đờm thủy. Ba đậu sương độc tính đã giảm và tính tả hạ cũng giảm.

Ba kích

Dùng rễ của cây Ba kích – Morinda officinalis How. Họ Rubiaceae.

  1. Làm mềm rồi thái.

Đem ba kích rửa sạch, ngâm nước, ủ cho mềm; bỏ lõi; thái đoạn chéo dài 3-5 cm. Có thể sau ngâm rửa rồi đồ cho mềm; khi còn nóng bỏ lõi; thái đoạn vát dài 3 – 5 cm. Phơi khô.

  1. Ba kích tẩm rượu.

Đem ba kích đã chuẩn bị ở trên, tẩm rượu, ủ 30 phút cho ngấm đều. Sao nhỏ lửa tới khô. Có thể tẩm rượu, ủ 12 giờ, sao cho khô.

>>> Xem thêm: Top 3 cây thuốc nam giúp quý ông lấy lại bản lĩnh chăn gối

  1. Ba kích tẩm muối

Ba kích            10 lcg.

Muối ăn           dung dịch 5%.

Tẩm đủ ẩm, ủ mềm 30 phút đến 1 giờ. Sao nhỏ lửa đến màu vàng. Có thể sao tới nóng ba kích, rồi thêm nước muối; sao nhỏ lửa tới vàng.

Có thể sau khi tẩm muối đem chưng đến mềm {khoảng 30 phút); sau đem phơi khô. Cũng có thể thay chưng bằng nấu với nước, 10 kg ba kích, 1 kg muối, đun 2 giờ liền, tới lúc ba kích chuyển màu đen là được. Phơi khô.

Củ ba kích
Củ ba kích
  1. Chế ba kích với khởi tử và cúc hoa.

Lấy nước sắc khởi tử (10 kg ba kích, 1 kg khởi tử) ngâm với ba kích 12 giờ cho mềm, Vớt ra để ráo nước rồi tiếp tục ngâm với rượu trắng 30 phút. Phơi khô se độ ẩm còn khoảng 70%. Đem ba kích sao nóng bỏ cúc hoa vào (1kg ba kích dùng khoảng 20 gam cúc hoa), sao nhỏ lửa đảo đều tay tới khi bên ngoài ba kích ngả màu vàng.Đố ra, Rây bỏ hoa cúc.

  1. Ba kích chế với cam thảo.

Ba kích             10 kg

Cam thảo          0,5 kg.

Trước hết sắc nước cam thảo (nâu cam thảo chất nước 2 – 3 lần). Ba kích cho vào nước cam thảo, đun sôi kỹ tới khi mềm; đô ra bỏ lõi, phơi khô, thái đoạn vát. Khi dùng cần sao vàng.

* Công dụng:  Ba kích là vị thuốc bổ dương, bổ thận dương, làm mạnh gân cốt.

Dùng tốt cho những người thận dương kém, đau lưng mỏi gối chậm có con; hoặc sinh dục, phát dục kém.

Ba kích chế muối tăng quy kinh thận, dùng bổ thận, chế cam thảo để giảm tính độc (hơi ngứa) của ba kích.

About the Author: Bá Toàn